Ký hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên thì công ty bắt buộc phải đóng BHXH cho bạn — không phụ thuộc vào việc hợp đồng ghi là ngắn hạn, thời vụ hay cộng tác viên. Tổng mức đóng là 32% tiền lương làm căn cứ đóng, trong đó bạn chỉ trích 10,5%, công ty chịu 21,5%. Ngược lại, hợp đồng dưới 1 tháng và hợp đồng thử việc riêng thì không thuộc diện bắt buộc. Bài này chỉ rõ ngưỡng 1 tháng nằm ở đâu trong luật, mức đóng chia ra sao, trường hợp thử việc dễ nhầm nhất, và công ty chậm đóng thì bị xử lý thế nào.
Bảng tra nhanh: hợp đồng nào phải đóng, hợp đồng nào không
| Loại hợp đồng | Có phải đóng BHXH bắt buộc? |
|---|---|
| Hợp đồng không xác định thời hạn | Phải đóng |
| Hợp đồng xác định thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên | Phải đóng (tối đa 36 tháng mỗi hợp đồng) |
| Hợp đồng xác định thời hạn dưới 1 tháng | Không thuộc diện bắt buộc |
| Hợp đồng thử việc riêng | Không thuộc diện bắt buộc |
| Hợp đồng lao động có điều khoản thử việc | Phải đóng theo hợp đồng lao động |
| Làm không trọn thời gian, lương tháng thấp hơn căn cứ đóng thấp nhất | Không thuộc diện bắt buộc |
1. Ngưỡng 1 tháng nằm ở đâu trong luật
Điểm a khoản 1 Điều 2 Luật BHXH 2024 quy định người lao động là công dân Việt Nam thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc bao gồm người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, kể cả trường hợp hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng nội dung thể hiện việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên. Nói cách khác, luật nhìn vào bản chất quan hệ lao động, không nhìn vào cái tên ghi trên tờ giấy.
Hệ quả thực tế: một thỏa thuận ghi là cộng tác viên hay khoán việc nhưng hằng ngày bạn vẫn phải đến đúng giờ, nhận phân công, chịu giám sát và hưởng lương tháng thì vẫn có thể được xác định là hợp đồng lao động — và công ty vẫn phải đóng BHXH. Ngược lại, hợp đồng dịch vụ thật sự độc lập (bạn tự sắp xếp thời gian, tự chịu trách nhiệm về kết quả, không chịu quản lý điều hành) thì không thuộc diện này. Ranh giới nằm ở 3 dấu hiệu: có trả công, có tiền lương và có sự quản lý, điều hành, giám sát. Khi nghi ngờ công ty né đóng bằng cách đổi tên hợp đồng, cách kiểm tra nhanh nhất là xem quá trình đóng của mình có hiện trên VssID hay không — hướng dẫn chi tiết xem bài cách tra cứu quá trình đóng BHXH online.
2. Mức đóng 32%: người lao động 10,5%, công ty 21,5%
Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc là tiền lương tháng ghi trong hợp đồng lao động, không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng và không cao hơn 20 lần mức tham chiếu. Từ 01/01/2026, lương tối thiểu vùng theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP là: Vùng I 5.310.000đ, Vùng II 4.730.000đ, Vùng III 4.140.000đ, Vùng IV 3.700.000đ; mức trần đóng là 50.600.000đ/tháng (20 lần mức tham chiếu 2.530.000đ). Tỷ lệ đóng chia như sau:
| Quỹ | Người lao động | Công ty |
|---|---|---|
| Hưu trí và tử tuất | 8% | 14% |
| Ốm đau và thai sản | — | 3% |
| Tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp | — | 0,5% |
| Bảo hiểm y tế | 1,5% | 3% |
| Bảo hiểm thất nghiệp | 1% | 1% |
| Tổng cộng | 10,5% | 21,5% |
Ví dụ cụ thể: lương làm căn cứ đóng 10.000.000đ/tháng thì mỗi tháng bạn trích 1.050.000đ, công ty đóng thêm 2.150.000đ, tổng 3.200.000đ vào các quỹ. Một hợp đồng 2 tháng đóng đủ thì bạn có thêm 2 tháng đóng cộng dồn vào thời gian tính hưởng lương hưu sau này — nghỉ việc cũng không mất, vì thời gian đóng được bảo lưu tự động theo Điều 71 Luật BHXH 2024, xem thêm bài bảo lưu thời gian đóng BHXH. Bảng mức đóng bắt buộc đầy đủ theo từng mức lương xem bài mức đóng BHXH bắt buộc 2026.

3. Thử việc: 2 trường hợp dễ nhầm nhất
Bộ luật Lao động 2019 (Điều 24) cho phép thỏa thuận thử việc theo 2 hình thức: ghi nội dung thử việc trong hợp đồng lao động, hoặc giao kết hợp đồng thử việc riêng. Nghĩa vụ BHXH khác nhau hoàn toàn theo hình thức đã chọn:
| Hình thức thử việc | Có đóng BHXH trong thời gian thử việc? |
|---|---|
| Hợp đồng thử việc riêng | Không — khoản 5 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP loại trừ trường hợp này khỏi diện bắt buộc |
| Thử việc ghi trong hợp đồng lao động | Có — căn cứ là hợp đồng lao động thuộc diện bắt buộc, công ty đóng từ tháng đầu tiên |
Vì vậy, khi nhận việc, đừng chỉ hỏi “có thử việc không” mà hãy hỏi “thử việc nằm trong hợp đồng nào”. Hết thử việc mà bạn ký tiếp hợp đồng lao động thuộc diện bắt buộc thì công ty đăng ký và đóng từ thời điểm bạn đủ điều kiện tham gia. Một lưu ý khác về quyền lợi trong thời gian thử việc: lương thử việc không được thấp hơn 85% mức lương của công việc (Điều 26 Bộ luật Lao động 2019) — nếu công ty trả thấp hơn mức này thì đó là vi phạm riêng về tiền lương, không liên quan đến BHXH.
4. Công ty phải làm gì, và chậm đóng thì bị xử lý thế nào
Điều 28 Luật BHXH 2024: công ty phải kê khai và nộp hồ sơ tham gia BHXH bắt buộc cho người lao động trong 30 ngày kể từ ngày người lao động thuộc diện tham gia. Về thời hạn đóng, với phương thức đóng hằng tháng, công ty phải đóng chậm nhất vào ngày cuối cùng của tháng tiếp theo. Sau 60 ngày kể từ khi hết thời hạn đăng ký mà công ty không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số người phải tham gia thì hành vi đó có thể bị xác định là trốn đóng.
| Hành vi (Điều 39 Nghị định 12/2022/NĐ-CP) | Mức phạt |
|---|---|
| Chậm đóng, đóng không đúng mức, đóng không đủ số người, chiếm dụng tiền đóng | 12%–15% tổng số tiền phải đóng, tối đa 75.000.000đ |
| Không đóng cho toàn bộ người lao động thuộc diện | 18%–20% tổng số tiền phải đóng, tối đa 75.000.000đ |
| Trốn đóng | 50.000.000đ–75.000.000đ |
| Người lao động thỏa thuận không tham gia | 500.000đ–1.000.000đ |
Ngoài tiền phạt, công ty còn bị buộc truy đóng đủ số tiền chưa đóng và nộp lãi chậm đóng 0,03%/ngày tính từ ngày đầu chậm đóng; trốn đóng có dấu hiệu hình sự thì xử lý theo Điều 216 Bộ luật Hình sự (tù đến 7 năm, pháp nhân phạt đến 3 tỷ đồng). Chi tiết đầy đủ xem bài công ty không đóng BHXH bị phạt bao nhiêu. Nếu bạn nghi ngờ công ty đang nợ đóng, cách tự kiểm tra xem bài cách kiểm tra công ty nợ BHXH trên VssID. Một cảnh báo cho cả hai phía: thỏa thuận miệng “không đóng để nhận lương cao hơn” không có giá trị bảo vệ ai — người lao động đồng ý không tham gia cũng bị phạt 500.000đ–1.000.000đ và tự đánh mất tháng đóng của mình.
5. Làm 2 công ty cùng lúc: đóng theo hợp đồng đầu tiên
Khoản 5 Điều 2 Luật BHXH 2024 quy định: người đồng thời thuộc nhiều đối tượng tham gia BHXH bắt buộc mà giao kết hợp đồng lao động với nhiều người sử dụng lao động thì tham gia BHXH bắt buộc theo hợp đồng lao động giao kết đầu tiên. Khi hợp đồng đầu tiên chấm dứt, nghĩa vụ đóng chuyển sang hợp đồng còn lại — không có chuyện đóng trùng 2 nơi cho cùng một loại bảo hiểm, và cũng không có chuyện ký thêm hợp đồng thứ hai để né nghĩa vụ ở hợp đồng đầu. Thực tế cần làm: báo cho cả hai công ty biết bạn đang làm nhiều nơi để công ty sau không báo tăng trùng, và tự đối chiếu quá trình đóng trên VssID mỗi tháng — hướng dẫn đọc bảng quá trình xem bài đọc hiểu bảng quá trình đóng BHXH trên VssID.
6. Hợp đồng ngắn hạn được gì, và chưa được gì ngay
Đóng đủ tháng nào thì tháng đó được ghi nhận, cộng dồn vào tổng thời gian đóng — kể cả khi bạn chỉ làm 1–3 tháng rồi nghỉ. Khi nghỉ việc, thời gian đóng được bảo lưu tự động, đi làm lại đóng tiếp không mất gì. Trong thời gian đang đóng, bạn thuộc diện hưởng các chế độ BHXH bắt buộc theo điều kiện của từng chế độ: ốm đau và tai nạn lao động hưởng theo thời gian đóng thực tế, BHYT có giá trị sử dụng trong thời gian đóng. Nhưng có 2 giới hạn cần biết trước để khỏi thất vọng: thứ nhất, thai sản cần đủ 6 tháng đóng trong 12 tháng trước khi sinh, nên một hợp đồng 1–2 tháng riêng lẻ chưa đủ điều kiện — phải cộng dồn các đợt đóng trước đó; thứ hai, tháng nào bạn không làm việc và không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên thì tháng đó không phải đóng BHXH, trừ trường hợp hai bên thỏa thuận đóng tiếp với căn cứ đóng bằng tháng gần nhất.
Hết hợp đồng ngắn hạn, muốn đóng nối để không mất năm đóng?
Đội ngũ của chúng tôi tư vấn 1-1 miễn phí: đối chiếu số tháng bạn đã đóng, tính thử thời gian còn thiếu để đủ 15 năm hưởng lương hưu, và hướng dẫn đóng nối BHXH tự nguyện ngay từ tháng nghỉ việc — tránh ngắt quãng rồi phải đóng bù.
Tự đăng ký online chỉ mất vài phút: chọn mức đóng, điền thông tin, thanh toán — không cần ra cơ quan BHXH.
Số liệu trong bài theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (số 41/2024/QH15, hiệu lực 01/7/2025: Điều 2 đối tượng tham gia, Điều 28 đăng ký trong 30 ngày, Điều 33 truy thu và lãi chậm đóng, Điều 71 bảo lưu), Nghị định 158/2025/NĐ-CP (Điều 3 đối tượng không thuộc diện bắt buộc, gồm hợp đồng thử việc riêng), Nghị định 12/2022/NĐ-CP (Điều 39 mức phạt vi phạm về đóng BHXH bắt buộc), Nghị định 293/2025/NĐ-CP (lương tối thiểu vùng từ 01/01/2026), Bộ luật Lao động 2019 (Điều 20 loại hợp đồng, Điều 24 thử việc, Điều 26 lương thử việc tối thiểu 85%) và mức tham chiếu 2.530.000 đồng/tháng trong năm 2026. Chính sách có thể điều chỉnh theo thời gian — bạn nên kiểm tra lại tại cơ quan BHXH gần nhất trước khi quyết định.