Công ty không đóng hoặc trốn đóng BHXH cho người lao động năm 2026 bị phạt hành chính từ 50 đến 75 triệu đồng, buộc truy đóng đủ số tiền thiếu cộng tiền lãi 0,03%/ngày tính từ ngày đầu chậm đóng. Trường hợp nghiêm trọng còn bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 216 Bộ luật Hình sự — phạt tù đến 7 năm, doanh nghiệp bị phạt tiền đến 3 tỷ đồng. Bài viết tổng hợp đầy đủ khung phạt, cách tính lãi và quyền của người lao động khi bị công ty nợ BHXH.
Bảng mức phạt hành chính công ty không đóng BHXH năm 2026
Theo Điều 39 Nghị định 12/2022/NĐ-CP, hành vi vi phạm về đóng BHXH bắt buộc, BHTN của người sử dụng lao động chia thành 3 nhóm với mức phạt khác nhau — lưu ý các mức dưới đây đã là mức phạt đối với tổ chức (doanh nghiệp), cá nhân vi phạm bị phạt bằng một nửa:
| Hành vi vi phạm | Mức phạt tiền | Khắc phục hậu quả |
|---|---|---|
| Chậm đóng; đóng không đúng mức quy định; đóng không đủ số người thuộc diện tham gia (nhưng chưa phải trốn đóng); chiếm dụng tiền đóng của người lao động | 12%–15% tổng số tiền phải đóng tại thời điểm lập biên bản, tối đa 75 triệu đồng | Buộc đóng đủ số tiền BHXH bắt buộc, BHTN còn thiếu; nộp tiền lãi chậm đóng, trốn đóng; ngân hàng có thể trích tiền từ tài khoản của đơn vị để nộp nếu quá 30 ngày không thực hiện |
| Không đóng BHXH bắt buộc, BHTN cho toàn bộ người lao động thuộc diện bắt buộc (chưa đến mức truy cứu hình sự) | 18%–20% tổng số tiền phải đóng tại thời điểm lập biên bản, tối đa 75 triệu đồng | |
| Trốn đóng BHXH bắt buộc, BHTN (chưa đến mức truy cứu hình sự) | 50–75 triệu đồng |
Điểm nhiều người nhầm: khai lương đóng thấp hơn lương thực tế cũng bị tính là trốn đóng phần chênh lệch — không phải "đóng thiếu bình thường". Ngoài ra, công ty không chốt sổ, chậm trả sổ BHXH cho người lao động nghỉ việc cũng bị xử phạt hành chính riêng — xem chi tiết thời hạn chốt sổ và cách xử lý khi công ty chây ỳ trong bài chốt sổ và gộp sổ BHXH 2026.
Truy thu cộng lãi 0,03%/ngày — tính từ ngày đầu chậm đóng
Từ 01/7/2025 (Luật BHXH 2024), tiền lãi chậm đóng, trốn đóng không còn tính theo lãi suất đầu tư quỹ như trước mà là 0,03% mỗi ngày trên số tiền và số ngày chậm đóng, trốn đóng, tính từ ngày chậm đóng, trốn đóng đến trước ngày đóng đủ. Nghị định 274/2025/NĐ-CP (hiệu lực 30/11/2025) còn siết chặt cách xác định hành vi:
- Sau 60 ngày kể từ thời hạn bắt buộc mà đơn vị không đăng ký tham gia hoặc không đóng cho người lao động: xác định là trốn đóng, số tiền trốn đóng chính là phần nghĩa vụ đáng lẽ phải thực hiện.
- Khai báo tiền lương thấp hơn thực tế để giảm mức đóng: phần chênh lệch bị tính là số tiền trốn đóng.
- Đơn vị đã bị cơ quan BHXH đôn đốc mà không thực hiện: số tiền và số ngày trốn đóng tính từ sau 60 ngày kể từ ngày hết hạn đóng.
Ví dụ: công ty nợ 100 triệu đồng tiền đóng BHXH của người lao động trong 90 ngày — ngoài 100 triệu phải truy đóng, công ty còn phải nộp thêm tiền lãi 100.000.000 × 0,03% × 90 = 2.700.000 đồng, chưa kể tiền phạt vi phạm hành chính theo bảng trên.
Tin tốt cho người lao động: nếu bạn đủ điều kiện hưởng chế độ hoặc đã nghỉ việc, cơ quan BHXH giải quyết chế độ trên cơ sở thời gian đã đóng thực tế và xác nhận thời gian đóng đến thời điểm đã hoàn thành nghĩa vụ (Nghị định 158/2025/NĐ-CP) — quyền lợi của bạn không bị treo vô thời hạn vì lỗi của công ty. Khi cơ quan BHXH thu hồi đủ số tiền, thời gian đóng được xác nhận bổ sung và mức hưởng được điều chỉnh lại.
Trốn đóng BHXH có thể bị phạt tù — Điều 216 Bộ luật Hình sự
Khi hành vi trốn đóng đủ nghiêm trọng, pháp luật chuyển từ xử phạt hành chính sang truy cứu trách nhiệm hình sự. Điều kiện: người có nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT, BHTN mà gian dối hoặc dùng thủ đoạn khác để không đóng hoặc không đóng đầy đủ từ 06 tháng trở lên, đã bị xử phạt vi phạm hành chính mà còn vi phạm:
| Khung | Điều kiện áp dụng | Hình phạt |
|---|---|---|
| Khung 1 | Trốn đóng từ 50 đến dưới 300 triệu đồng; hoặc trốn đóng cho 10 đến dưới 50 người lao động | Phạt tiền 50–200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 1 năm hoặc phạt tù 3 tháng–1 năm |
| Khung 2 | Phạm tội 2 lần trở lên; trốn đóng từ 300 triệu đến dưới 1 tỷ đồng; trốn đóng cho 50 đến dưới 200 người lao động; không đóng số tiền đã thu/khấu trừ của người lao động | Phạt tiền 200–500 triệu đồng hoặc phạt tù 6 tháng–3 năm |
| Khung 3 | Trốn đóng từ 1 tỷ đồng trở lên; trốn đóng cho từ 200 người lao động trở lên | Phạt tiền 500 triệu–1 tỷ đồng hoặc phạt tù 2–7 năm |
Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền 20–100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc cấm hành nghề 1–5 năm. Riêng pháp nhân thương mại (chính doanh nghiệp) phạm tội này bị phạt tiền từ 200 triệu đến 3 tỷ đồng.
Người lao động bị công ty nợ BHXH phải làm gì?
Đừng im lặng chịu thiệt — bạn có đủ công cụ để tự bảo vệ mình:
- Bước 1 — tự kiểm tra: mở ứng dụng VssID xem quá trình đóng từng tháng, đối chiếu với số tiền công ty khấu trừ trong bảng lương. Nếu thấy ngắt quãng hoặc thiếu, xem ngay cách kiểm tra công ty nợ BHXH trên VssID và tự chốt sổ để xác nhận chính xác tình trạng.
- Bước 2 — định kỳ đối chiếu: mỗi quý một lần, tra cứu quá trình đóng BHXH online để phát hiện sớm dấu hiệu công ty bắt đầu chậm đóng — càng phát hiện sớm, càng dễ xử lý.
- Bước 3 — khiếu nại chính thức: gửi đơn khiếu nại tới cơ quan BHXH đang quản lý công ty, hoặc Thanh tra Sở Nội vụ nơi công ty đặt trụ sở; tổng đài BHXH Việt Nam 1900 9068 hỗ trợ hướng dẫn thủ tục.
- Bước 4 — khởi kiện: nếu khiếu nại hành chính không giải quyết được, bạn có quyền khởi kiện ra tòa án lao động để đòi quyền lợi.
Và nếu bạn quyết định nghỉ việc ở một công ty nợ BHXH — đừng để thời gian đóng bị đứt mạch. Lương hưu tương lai tính trên tổng số năm đóng cộng dồn, mỗi tháng trống là một tháng mất đi vĩnh viễn.
Nghỉ việc vì công ty nợ BHXH nhưng không muốn mất năm đóng?
BHXH tự nguyện giúp bạn đóng tiếp để cộng dồn đủ 15 năm hưởng lương hưu theo Luật BHXH 2024 — đăng ký online chỉ mất vài phút, mức đóng linh hoạt theo thu nhập, không cần ra cơ quan BHXH.
Tham khảo thêm: cách tra cứu quá trình đóng BHXH trên VssID để phát hiện sớm khi công ty bắt đầu chậm đóng.
Số liệu trong bài theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (hiệu lực 01/7/2025), Nghị định 12/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH, Nghị định 274/2025/NĐ-CP (hiệu lực 30/11/2025) về chậm đóng, trốn đóng BHXH, Nghị định 158/2025/NĐ-CP về truy thu, truy đóng và Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Chính sách có thể điều chỉnh theo thời gian — bạn nên kiểm tra lại tại cơ quan BHXH gần nhất trước khi quyết định.
