Có — nếu bạn tham gia BHXH bắt buộc và phải nghỉ làm vì ốm đau, tai nạn (không phải tai nạn lao động) có giấy xác nhận của cơ sở khám chữa bệnh, bạn được hưởng 75% mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH cho mỗi ngày nghỉ, tối đa 60 ngày/năm tùy số năm đóng. Điều kiện duy nhất: đã đóng BHXH bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi nghỉ việc. Cha mẹ nghỉ chăm con dưới 7 tuổi ốm cũng được hưởng 75%, tối đa 20 ngày/con/năm.
Điều kiện hưởng chế độ ốm đau 2026
Theo Điều 42 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (số 41/2024/QH15, hiệu lực 01/7/2025), người lao động được hưởng chế độ ốm đau trong các trường hợp sau:
1. Bản thân bị ốm đau, tai nạn (không phải tai nạn lao động, không phải bệnh nghề nghiệp) phải nghỉ việc, có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền.
2. Lao động nữ đi làm trước khi hết thời hạn nghỉ sinh con mà phải nghỉ việc để chăm sóc con dưới 07 tuổi bị ốm đau, có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
3. Phải nghỉ việc để chăm sóc con dưới 07 tuổi bị ốm đau, có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
Điều kiện chung cho cả 3 trường hợp: đã đóng BHXH bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi nghỉ việc. Mới đi làm được 3–4 tháng mà ốm thì chưa đủ điều kiện — tra cứu quá trình đóng BHXH online để biết mình đã đóng được bao nhiêu tháng trước khi làm hồ sơ.
4 trường hợp không được hưởng chế độ ốm đau
Luật cũng quy định rõ các trường hợp loại trừ, nhiều người chủ quan nên mất quyền lợi oan:
1. Ốm đau, tai nạn do tự hủy hoại sức khỏe, do say rượu hoặc sử dụng ma túy, tiền chất ma túy.
2. Thời gian nghỉ trùng với thời gian nghỉ phép năm, nghỉ việc riêng, nghỉ không hưởng lương theo quy định của pháp luật lao động.
3. Đang trong thời gian hưởng nguyên lương theo quy định của pháp luật chuyên ngành, hoặc đang nghỉ việc hưởng chế độ thai sản, chế độ dưỡng sức phục hồi sức khỏe.
4. Ốm đau, tai nạn xảy ra do hành vi vi phạm pháp luật mà bị xử lý.
Số ngày nghỉ ốm tối đa trong 1 năm
Thời gian nghỉ hưởng chế độ ốm đau tính theo ngày làm việc, không bao gồm ngày lễ, Tết và ngày nghỉ hằng tuần. Số ngày tối đa trong một năm (Điều 44 Luật BHXH 2024):
| Số năm đóng BHXH | Điều kiện làm việc bình thường | Nghề nặng nhọc, độc hại / vùng đặc biệt khó khăn |
|---|---|---|
| Dưới 15 năm | 30 ngày | 40 ngày |
| Từ đủ 15 đến dưới 30 năm | 40 ngày | 50 ngày |
| Từ đủ 30 năm trở lên | 60 ngày | 70 ngày |
Trường hợp nghỉ chăm con ốm: con dưới 03 tuổi được nghỉ tối đa 20 ngày làm việc/năm cho mỗi con; con từ đủ 03 đến dưới 07 tuổi được nghỉ tối đa 15 ngày làm việc/năm cho mỗi con. Nếu cả cha và mẹ đều tham gia BHXH bắt buộc thì mỗi người được hưởng theo định mức riêng của mình.
Mức hưởng ốm đau và công thức tính
Mức hưởng thông thường bằng 75% mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH của tháng liền kề trước khi nghỉ việc. Công thức tính cho những ngày nghỉ không trọn tháng:
Công thức: Tiền ốm đau = (Lương đóng BHXH tháng liền kề trước khi nghỉ ÷ 24) × 75% × số ngày nghỉ
Ví dụ: lương đóng BHXH 10.000.000đ/tháng, nghỉ ốm 5 ngày → (10.000.000 ÷ 24) × 75% × 5 = 1.562.500đ.
Hết số ngày quy định mà vẫn tiếp tục điều trị bệnh thuộc danh mục bệnh cần chữa trị dài ngày do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành thì được hưởng tiếp với mức thấp hơn, tùy số năm đóng BHXH bắt buộc:
| Số năm đóng BHXH bắt buộc | Mức hưởng tiếp theo |
|---|---|
| Từ đủ 30 năm trở lên | 65% lương đóng BHXH |
| Từ đủ 15 đến dưới 30 năm | 55% lương đóng BHXH |
| Dưới 15 năm | 50% lương đóng BHXH |
Đối tượng đặc thù — sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ và chuyên môn kỹ thuật công an nhân dân; người làm công tác cơ yếu hưởng lương như quân nhân — được hưởng 100% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc.
Lưu ý quan trọng: trong thời gian nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau, công ty không phải trả lương cho người lao động (Điều 168 Bộ luật Lao động 2019), trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận khác. Tiền ốm đau do cơ quan BHXH chi trả, không phải công ty.
Dưỡng sức sau ốm đau: thêm 5–10 ngày nghỉ có tiền
Nhiều người không biết: trong 30 ngày đầu trở lại làm việc sau thời gian ốm đau mà sức khỏe chưa phục hồi, bạn được nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe từ 05 đến 10 ngày/năm. Mức hưởng một ngày bằng 30% mức tham chiếu — với mức tham chiếu 2.530.000đ năm 2026 thì mỗi ngày dưỡng sức được 759.000đ, tức tối đa 7.590.000đ cho 10 ngày.
Hồ sơ hưởng chế độ ốm đau gồm những gì
1. Giấy tờ của người lao động: bản chính hoặc bản sao giấy ra viện (điều trị nội trú) hoặc giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH (điều trị ngoại trú) do cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cấp.
2. Thời hạn nộp: trong vòng 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc, nộp hồ sơ cho đơn vị sử dụng lao động.
3. Trách nhiệm đơn vị: đơn vị lập danh sách và gửi hồ sơ đề nghị hưởng chế độ ốm đau đến cơ quan BHXH; cơ quan BHXH giải quyết và chi trả trong thời hạn quy định (thường 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ).
Nộp chậm quá 45 ngày có thể khiến hồ sơ bị trả về hoặc kéo dài thời gian chờ chi trả — hãy nộp ngay khi có đủ giấy tờ.
Đóng BHXH tự nguyện có được hưởng chế độ ốm đau không?
Không. Chế độ ốm đau chỉ dành cho người tham gia BHXH bắt buộc (người lao động có hợp đồng lao động). Người tham gia BHXH tự nguyện chỉ được hưởng lương hưu và trợ cấp tuất — chi tiết phân biệt hai loại hình đã có trong bài so sánh BHXH bắt buộc vs tự nguyện 2026.
Vậy lao động tự do ốm đau thì lấy gì bảo vệ mình? Hai lớp "đệm" tối thiểu nên có:
1. Thẻ BHYT hộ gia đình — khám chữa bệnh không tốn kém, quyền lợi lên đến 80–100% chi phí theo tuyến. Nếu thẻ sắp hết hạn, hãy đăng ký gia hạn BHYT online tại đây để quyền lợi khám chữa bệnh không bị đứt đoạn, vì gián đoạn quá 90 ngày thì tham gia lại phải chờ 30 ngày mới được hưởng.
2. Sổ BHXH tự nguyện — tích lũy năm đóng để sau này có lương hưu, điều kiện đã giảm còn 15 năm theo Luật BHXH 2024. Bạn có thể đăng ký BHXH tự nguyện online tại đây để được hỗ trợ trọn gói, không cần ra cơ quan BHXH hay đại lý thu.
Câu hỏi thường gặp
Nghỉ chăm con ốm, cả cha và mẹ có cùng được hưởng không?
Có, nếu cả hai đều tham gia BHXH bắt buộc và đủ điều kiện 06 tháng. Mỗi người được hưởng theo định mức riêng (20 ngày với con dưới 3 tuổi, 15 ngày với con 3–7 tuổi), không cộng dồn cho nhau, mức hưởng đều là 75% lương đóng BHXH của tháng liền kề trước khi nghỉ.
Nghỉ ốm có bị trừ vào ngày phép năm không?
Không. Chế độ ốm đau (BHXH chi trả) và phép năm (công ty chi trả) là hai chế độ hoàn toàn riêng biệt. Ngày nghỉ ốm không được trừ vào 12 ngày phép năm của bạn.
Đang nghỉ ốm thì thẻ BHYT có dùng được không?
Có. Nghỉ ốm chỉ ảnh hưởng đến thu nhập (thay bằng tiền ốm đau BHXH), còn quyền lợi khám chữa bệnh bằng thẻ BHYT vẫn áp dụng bình thường. Hãy đảm bảo thẻ BHYT còn hạn — kiểm tra và gia hạn BHYT online kịp thời nếu sắp hết hạn.
Lương đóng BHXH và lương thực nhận khác nhau, tính theo mức nào?
Tính theo mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH của tháng liền kề trước khi nghỉ việc — tức mức lương ghi trong hợp đồng/quyết định làm căn cứ đóng, không phải tổng thu nhập thực nhận (có thể bao gồm phụ cấp không đóng BHXH).
Công ty nợ BHXH, người lao động ốm có được hưởng chế độ không?
Có, nếu bạn đã đóng đủ 06 tháng trong 12 tháng trước khi nghỉ thì vẫn đủ điều kiện cá nhân. Tuy nhiên hồ sơ có thể bị chậm giải quyết cho đến khi đơn vị hoàn tất nghĩa vụ đóng — hãy giữ lại đầy đủ giấy tờ nghỉ ốm và liên hệ cơ quan BHXH nếu bị kéo dài bất thường.
Vướng mắc hồ sơ hưởng chế độ ốm đau, muốn kiểm tra quyền lợi BHXH của mình?
Đội ngũ dichvubhxh.vn tư vấn 1-1 miễn phí: kiểm tra điều kiện 06 tháng, tính thử tiền ốm đau theo mức lương của bạn, hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ để không bị trả về.
Xem dịch vụ tư vấn BHXHSố liệu trong bài theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (số 41/2024/QH15, hiệu lực 01/7/2025) và Thông tư 12/2025/TT-BNV hướng dẫn thực hiện. Chính sách có thể điều chỉnh theo thời gian — bạn nên kiểm tra lại tại cơ quan BHXH gần nhất trước khi quyết định.
